Przez 58-letni okres funkcjonowania, wybudowali blisko połowę powojennych, okazałych, zdobiących miasto i funkcjonalnie przydatnych, obiektów w Hrubieszowie - w tym ponad 1000 lokali mieszkalnych oraz kilkaset budynków, budowli i kompleksów produkcyjnych dla sektora rolnego na terenie powiatu hrubieszowskiego - w tym około 2500 lokali mieszkalnych. Nie przetrwali jednak okresu transformacji ustrojowej.

Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego w Hrubieszowie

1949 - 2007 (wykreślenie z rejestru przedsiębiorstwa)

Późniejszy, hrubieszowski PBRol. swoje początki datuje od pierwszych powojennych lat, kiedy to w 1949 roku powstała Spółdzielnia Budownictwa Wiejskiego przekształcona w okresie późniejszym w Przedsiębiorstwo Budownictwa Terenowego, Powiatowe Przedsiębiorstwo Budowlane, Hrubieszowskie Przedsiębiorstwo Budowlane.

Zarządzeniem Ministerstwa Rolnictwa z dnia 1 lipca 1966 roku utworzono Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego, do zadań którego należała realizacja inwestycji dla sektora rolniczego z terenu powiatu hrubieszowskiego, ale nie tylko, bo zlecane było również wykonawstwo robót w Zamościu, Tomaszowie, czy też na terenie tych powiatów.

Były to głównie budowy w terenie, w miejscu usytuowania zakładów produkcyjnych pracujących na rzecz rolnictwa, jak PGR, SKR, spółdzielnie produkcyjne, cukrownie - gdzie budowano całe kompleksy, w skład których wchodziły obiekty produkcyjne, budynki mieszkalne, hotele, szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia oraz obiekty kulturalno - oświatowe i kultu religijnego.

Do inwestycji najbardziej charakterystycznych wypada zaliczyć:

- kościół pw. św. Ducha w Hrubieszowie,

- kompleks budynków mieszkalno - usługowych przy zbiegu ulic Narutowicza, Partyzantów i Targowej tzw. "BROOKLYN" - 2 budynki, --- mieszkań, --- zakładów usługowych,

- kompleks budynków mieszkalno - usługowych przy ulicy Mickiewicza tzw. "MANHATTAN" - 4 budynki, 65 mieszkań, 55 lokali użytkowych,

- budynki wielorodzinne przy u. Bolesława Prusa i 27 Dywizji Piechoty A.K. - 7 budynków, 240 lokali mieszkalnych,

- osiedle mieszkaniowe POPÓWKA, - 3 budynki, 220 lokali mieszkalnych,

- budynki wielorodzinne przy ulicy Gródeckiej, - 3 budynki, 120 lokali mieszkalnych,

- osiedle mieszkaniowe PIŁSUDSKIEGO - 9 budynków, 265 mieszkań,

- hala sportowa na terenie O.S. i R,

- Dom Kultury i Przyjaźni Polsko - Radzieckiej przy ul. 3-go Maja, przemianowany później na Hrubieszowski Dom Kultury,

- budynek Cechu Rzemiosł Różnych,

- hotel miejski przy ul. B. Prusa - obecnie Urząd Gminy Hrubieszów,

- łaźnia miejska z pralnią chemiczną przy ul. 27 Dywizji Piechoty A.K. - obecnie Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna,

- budynek banku PKO B.P. przy ul. Partyzantów

- hotel ELF przy ulicy Basaja,

- budynek usługowy dla PSS "SPOŁEM" przy zbiegu ulic Piłsudskiego i Ludnej - PRAKTYCZNA PANI

- hotel pracowniczy ze stołówka przy ul. 27 Dywizji Piechoty A.K. - obecnie Urząd Skarbowy,

- baza transportowa Spółdzielni Transportu Wiejskiego przy ul. Kolejowej,

- punkt skupu żywca dla zakładów mięsnych przy ulicy Dworcowej,

- elewator zbożowy z młynem w Werbkowicach,

- baza PBRol i PSTBRol z zapleczem warsztatowym i biurowcem przy ulicy Kolejowej,

- zakład prefabrykacji elementów żelbetowych w Werbkowicach,

- budynek Straży Granicznej w Dołhobyczowie,

- zaplecze dla zaniechanej budowy cukrowni w Tyszowcach,

- kompleks budynków szkolno -mieszkalnych w Horodle,

- dom kultury w Horodle,

- osiedle mieszkaniowe, hotel, szkoła podstawowa w Strzyżowie,

- kompleksy produkcyjne dla rolnictwa, w skład których wchodziły obory, cielętniki, chlewnie na 1150 - 3000 stanowisk wraz z obiektami towarzyszącymi w Lipinie, Przewodowie, Dołhobyczowie, Wiszniowie, Smoligowie, Gołębiu, Turzyńcu, Leonowie koło Lubartowa, Zamościu i wielu innych miejscowościach.

Praktycznie na terenie powiatu hrubieszowskiego trudno jest znaleźć miejscowość, w której inwestycji realizowanej przez PBRol. by nie było.

Dla potrzeb wykonawstwa i organizacji procesu produkcyjnego niezbędna była wykwalifikowana kadra. Stan zatrudnienia kształtował się w granicach 320 - 350 pracowników stałych oraz około 120 - 150 uczniów i junaków kształconych w strukturach OHP oraz więźniowie i wojsko angażowane do pracy na budowach w przypadku spiętrzenia prac lub realizacji ważnych zadań inwestycyjnych. Jednocześnie prowadzono 40 - 50 placów budowy.

Początkowa siedziba przedsiębiorstwa w drewnianych barakach przy ulicy Zamojskiej została przeniesiona w 1969 roku na okazałą bazę z biurowcem, warsztatami, magazynami i zapleczem produkcji pomocniczej przy ulicy Kolejowej. Ponadto funkcjonował zakład prefabrykacji w Werbkowicach.

W okresie ponad 50 lat funkcjonowania zmieniało się też kierownictwo tej firmy - od Zdzisława Zwierzchowskiego począwszy, kolejnymi dyrektorami byli Stryjkowski, Czesław Buczkowski, Franciszek Jarosz, Józef Marciniuk, Marek Bajurko, Stanisław Kamiński, Jan Knap.

Likwidacja PGR oraz brak zamówień z innych sektorów gospodarczych skutkowały koniecznością redukcji zatrudnienia i zmianami strukturalnymi. Po kilkuletnim (począwszy od 2000 roku) procesie likwidacji, w dniu 30 czerwca 2007 roku hrubieszowski PBRol. został wykreślony z rejestru przedsiębiorstw. Wykwalifikowana kadra, z długoletnim doświadczeniem zawodowym, częściowo została zatrudniana w Starostwie Powiatowym, Urzędzie Miasta i Urzędzie Gminy Hrubieszów, większość jednak zasiliła szeregi bezrobotnych.

Przez 58-letni okres funkcjonowania wybudowali blisko połowę powojennych, okazałych, zdobiących miasto i funkcjonalnie przydatnych, obiektów w Hrubieszowie, w tym ponad 1000 lokali mieszkalnych, oraz kilkaset budynków, budowli i kompleksów produkcyjnych dla sektora rolnego na terenie powiatu hrubieszowskiego, w tym około 2500 lokali mieszkalnych, nie przetrwali jednak okresu transformacji ustrojowej.

­

Spotkanie z byłymi pracownikami PBRol Hrubieszów - 12.02.2023 r.

Na zaproszenie Mariana Pawlaka, w Ośrodku Kultury Regionalnej KRÓLEWSKI KĄT w Czumowie, miało miejsce spotkanie byłych pracowników zlikwidowanego Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w Hrubieszowie, poświęcone uzupełnieniem informacji o zlikwidowanym przedsiębiorstwie oraz refleksyjnym wspomnieniom z czasu zatrudnienia i realizacji "sztandarowych" obiektów na terenie powiatu hrubieszowskiego.

Spotkanie swoją obecnością zaszczycili:

- Anna Lecka - majster budowy, z-c dyr. ds. technicznych, 15 lat pracy,

- Zbigniew Wężyk - główny księgowy, 20 lat pracy

- Wacław Mucha - kierownik działu pracowniczego, 25 lat pracy,

- Zbigniew Kaźmierczak - kierownik administracyjno - socjalny + kadry - 11 lat pracy.

- Zbigniew Prystupa - kierownik warsztatów, 30 lat pracy,

- Edward Przyczyna - kierownik budowy, 12 lat pracy,

- Mirosław Borysiewicz - majster budowy, 14 lat pracy,

Uczestnicy spotkania, wspominając z nostalgią czas pracy w PBRol. Hrubieszów, przypomnieli spartańskie warunki w początkowym okresie tworzenia struktur przedsiębiorstwa, wyjątkową troskliwość dyrekcji o sprawy socjalne i mieszkaniowe zatrudnionych pracowników, a także szczególna integrację załogi - nie tylko w sprawach zawodowych, ale także rodzinnych i towarzyskich.

Zakres świadczonych usług obejmował budowę obiektów dla sektora rolniczego oraz wielorodzinne budownictwo mieszkaniowe, usługowe, szkolne, kulturalno - oświatowe i sakralne. Jednocześnie prace były prowadzone na 40 - 50 placach budowy, przy zatrudnieniu 350 - 500 pracowników.

Po zlikwidowaniu przedsiębiorstwa, budownictwo z tego zakresu, zarówno na terenie miasta, jak i powiatu hrubieszowskiego, w sposób istotny zmniejszyło swoją intensywność lub całkowicie zanikło. Przekazano organizatorowi dokumenty i fotografie.

­

Marian Pawlak

­Załoga PBRol Hrubieszów w 1 majowym pochodzie w 1979 roku. Na czoło pochodu byli delegowania najlepsi i najprzystojniejsi pracownicy. Zaszczytu tego dostąpiła P. Anna Lecka i Zdzisława Soluch, niosący logo przedsiębiorstwa.

Drewniany barak spełniający funkcję biurowca przy ulicy Zamojskiej, załoga p-twa oraz tabor samochodowy z pierwszych lat funkcjonowania. Jeżeli uda się rozpoznać osoby z fotografii, będę wdzięczny za podanie nazwisk.

Junacy z Ochotniczych Hufców Pracy funkcjonujących przy hrubieszowskim PBRol zdobywali wykształcenie w zawodach budowlanych, odbywając jednocześnie zasadniczą służbę wojskową.

autor: Marian Pawlak, fot. arch. Mariana Pawlaka

Będę wdzięczny za podanie nazwisk autora zdjęć, osób na fotografiach oraz miejsca i przybliżonej daty ich wykonania - Marian Pawlak.