ZUS kontroluje mniej, ale trafia w 9 na 10 spraw

Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontroluje dziś przedsiębiorców rzadziej niż kilka lat temu, ale częściej wykrywa nieprawidłowości. To efekt skutecznej analizy danych i typowania do kontroli tych podmiotów, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. 

Od stycznia do sierpnia pracownicy ZUS przeprowadzili prawie 1,2 tys. kontroli płatników składek z województwa lubelskiego. W przeszło tysiącu przypadków wykryli nieprawidłowości, co oznacza skuteczność na poziomie 88 procent. 

Łączny skutek finansowy tych działań w regionie wyniósł 11,1 mln zł. To przede wszystkim nieprawidłowo naliczone składki na ubezpieczenia społeczne – 10,4 mln zł. Kolejne 0,7 mln zł wynika ze źle naliczonych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. 

Mniej kontroli, więcej efektów

W 2017 roku ZUS przeprowadził w całej Polsce 60 tys. kontroli. W kolejnych latach Zakład doskonalił analizę ryzyka, by lepiej typować płatników do sprawdzenia i częściej trafiać tam, gdzie faktycznie może spodziewać się naruszeń prawa. Teraz kontroli jest dwa razy mniej. Tymczasem skuteczność wzrosła – od 65 proc. w 2017 roku do ponad 90 proc. dziś. 

– Dane za osiem miesięcy 2026 roku pokazują, że analiza ryzyka pozwala ograniczać liczbę kontroli przy jednoczesnym zwiększaniu ich skuteczności – mówi Szymon Kasprowski, główny inspektor kontroli ZUS. – Dzięki temu działania kontrolne koncentrują się przede wszystkim tam, gdzie ryzyko wystąpienia nieprawidłowości jest największe – dodaje. ZUS korzysta przy tym z danych zgromadzonych w swoich systemach, a także informacji z innych rejestrów publicznych.

To trafia pod lupę ZUS

ZUS najczęściej wykrywa u płatników nieprawidłowości w łączeniu różnych tytułów do ubezpieczeń i wykorzystywaniu niewłaściwych umów, które mają obniżyć składki. Zakład zwraca szczególną uwagę na rynek pracy platformowej, gdzie pojawiają się skomplikowane modele zatrudnienia. Pod lupę bierze też branże, w których jest duża rotacja pracowników i częste są umowy cywilnoprawne. W ostatnim czasie inspektorzy ujawnili najwięcej nieprawidłowości w transporcie międzynarodowym, działalności związanej z pośrednictwem pracy i usługach ochrony.

Kontrole chronią ubezpieczonych

Kontrole płatników składek chronią nie tylko środki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale przede wszystkim interesy samych ubezpieczonych. Prawidłowo opłacone składki wpływają na wysokość świadczeń w razie choroby, dłuższej niezdolności do pracy czy po zakończeniu aktywności zawodowej.

Kontrole obejmują między innymi prawidłowość zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, obliczania i opłacania składek, ustalania uprawnień do świadczeń i innych obowiązków ubezpieczeniowych - informuje Małgorzata Korba, rzecznik ZUS w województwie lubelskim.

::attachment{"type":"audio","item_id":"265587"}

Dane ogólnopolskie (styczeń-sierpień 2026):

- pracownicy ZUS przeprowadzili 20,5 tys. kontroli płatników składek,

- wykryli nieprawidłowości w 18,5 tys. przypadków (skuteczność = 90 proc.),

- łączny wynik finansowy kontroli wyniósł ponad 373 mln zł (w tym: ustalenia związane z nieprawidłowym naliczaniem składek na ubezpieczenia społeczne – 360,6 mln zł; nieprawidłowe naliczanie świadczeń – 12,7 mln zł).

::news{"type":"see-also","item":"404463"}

Zobacz też:

Kto najczęściej kupuje prywatne L4

Komfort w łazience z papierem toaletowym – na co zwracać uwagę przy zakupie?