Finanse Unii Europejskiej – skąd biorą się pieniądze UE i na co są wydawane?

Gdy myślimy o pieniądzach unii Europejskiej w pierwszej kolejności kojarzymy wspólną walutę – EURO. Następnie przychodzą nam do głowach dotacje, które trafiają do państw członkowskich, przedsiębiorców, samorządów czy rolników. System finansów UE jest złożony. Unijny budżet służy finansowaniu wspólnych polityk i przedsięwzięć, których państwa członkowskie nie zawsze byłyby w stanie skutecznie realizować samodzielnie.

Ile pieniędzy ma Unia?

Podstawą finansowania UE są wieloletnie plany określające maksymalne wydatki Unii na kilka kolejnych lat. Obecne ramy obejmują lata 2021–2027. Towarzyszy im nadzwyczajny instrument NextGenerationEU, uruchomiony przede wszystkim w związku ze skutkami pandemii COVID-19. Łączna wartość obu instrumentów to około 2,03 bln euro. 

Nie oznacza to jednak, że każdego roku Unia wydaje taką samą kwotę. Roczne budżety są uchwalane w ramach wieloletnich limitów i podlegają szczegółowym procedurom.

Budżet Unii finansowany jest przede wszystkim z tzw. zasobów własnych. W praktyce są to między innymi:

• wpłaty od państw członkowskich, 
• wpływy związane z VAT oraz 
• cła pobierane przy imporcie towarów spoza UE,
• inne źródła dochodów.

Wysokość wpłaty od państw członkowskich uzależniona jest od dochodu narodowego określonego państwa.

 W przypadku NextGenerationEU sytuacja jest szczególna. Unia pozyskała środki również poprzez zaciąganie finansowania na rynkach kapitałowych. Pieniądze te są następnie przeznaczane na określone cele związane z odbudową i transformacją gospodarek państw członkowskich, w odpowiedzi na zagrożenia i potrzeby, jakie ujawniła pandemia. Mapę inwestycji i projektów znajdziesz w linku https://next-generation-eu.europa.eu/index_pl. 

Na co wydawane są pieniądze?

Jednym z najważniejszych obszarów jest polityka spójności. Jej celem jest zmniejszanie różnic gospodarczych i społecznych między regionami oraz wspieranie inwestycji. Pieniądze mogą więc trafiać m.in. na infrastrukturę, transport, rozwój przedsiębiorczości, cyfryzację czy projekty społeczne.

Znaczącą część budżetu stanowią również środki przeznaczane na: rolnictwo, zasoby naturalne i ochronę środowiska. Finansowane są także badania naukowe, innowacje, transformacja cyfrowa, bezpieczeństwo, zarządzanie granicami, migracja oraz działania zewnętrzne UE.

Warto pamiętać, że środki unijne nie są przeznaczone wyłącznie dla państw biedniejszych. Z budżetu korzystają wszystkie państwa członkowskie, choć w różnym zakresie i poprzez różne programy. Co więcej, korzyści z wydatków UE często wykraczają poza jedno państwo, w którym formalnie realizowany jest dany projekt. Przykładowo inwestycja infrastrukturalna w jednym kraju może poprawiać funkcjonowanie regionu a nawet całego, jednolitego rynku.

Czy państwo „wpłaca do UE”, a potem dostaje pieniądze z powrotem?

To bardzo popularne uproszczenie. Państwa rzeczywiście przekazują środki do budżetu UE, a następnie korzystają z finansowania unijnego, ale nie działa to jak prosty system „wpłata za wpłatę”. Część wydatków jest przeznaczona na programy wspólne, z których korzystają mieszkańcy i przedsiębiorcy różnych państw.

Dlatego ocena korzyści członkostwa wyłącznie poprzez porównanie wpłat państwa do budżetu z otrzymanymi dotacjami nie pokazuje pełnego obrazu. Znaczenie mają również korzyści wynikające z funkcjonowania jednolitego rynku, wspólnych programów badawczych, swobody przepływu osób, towarów, usług i kapitału czy wspólnej infrastruktury.

Dla przeciętnego mieszkańca finanse UE są widoczne nie tylko w postaci dużych inwestycji, reklamowanych przez tablice informacyjne. Mogą wpływać na dostępność transportu, jakość infrastruktury, programy edukacyjne, badania naukowe, rozwój przedsiębiorstw czy modernizację usług publicznych.

Najważniejsze jest więc spojrzenie na budżet UE nie tylko jak na „fundusz dotacji”, lecz jako narzędzie finansowania wspólnych europejskich celów. Pieniądze z budżetu mają wspierać zarówno rozwój poszczególnych państw, jak i funkcjonowanie całej Unii jako wspólnoty społecznej i gospodarczej.

Zadanie w ramach projektu: „Nasze prawa-Wspólne sprawy 2026” przez: 

Stowarzyszenie Inicjatyw Wschodnich w Hrubieszowie

stowarzyszeniesiw.pl

Śledź nas na FB:  

Grant realizowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI 2.0

„Program finansowany jest przez Unię Europejską. Wyrażone opinie i poglądy są wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający finansowanie nie mogą ponosić za nie odpowiedzialności.”

___

Artykuł sponsorowany - tekst i fot. mat. partnera