195. rocznica śmierci Stanisława Staszica i 205. rocznica powstania Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego

20 stycznia mija 195. rocznica śmierci Stanisława Staszica, patrona Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego.

Reklamy

Stanisław Staszic był człowiekiem wielu profesji. Ten uczony duchowny zajmował się polityką, tłumaczeniami i geologią. Zainicjował budowę szkół, uniwersytetów i towarzystw naukowych. Przyczynił się do rozwoju przemysłu w czasach rozbiorów, poprzez wznowienie eksploatacji złóż węgla kamiennego i żelaza.

Był jedną z najważniejszych postaci polskiego oświecenia o zdecydowanych i bardzo nowatorskich poglądach politycznych. Był za wszechstronnymi reformami, za edukacją wszystkich obywateli, za przywilejami dla mieszczaństwa i chłopów oraz ograniczeniem rozpasania magnaterii i szlachty (przeciwny temu, żeby jedynie szlachta miała prawo do posiadania ziemi), był prekursorem spółdzielczości chłopskiej w Europie.

Swoje poglądy polityczne przedstawił w „Przestrogach dla Polski„. Ratunek dla ojczyzny widział w silnych, centralistycznych rządach. Staszic nie był jedynie teoretykiem w dziedzinie polityki. Sam realizował swoje idee na gruncie społecznym.

Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie

Mija właśnie 205 lat od momentu, gdy na ziemi hrubieszowskiej wystąpił z inicjatywą zniesienia poddaństwa i przyznania chłopom ziemi zakładając w 1816 roku na własnych dobrach obejmujących 9 wsi, 1 osadę i część miasta Hrubieszów – Rolnicze Towarzystwo Wspólnego Ratowania się w Nieszczęściach, inaczej Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie.

W 1822 roku Towarzystwo zostało zalegalizowane przez władze rosyjskie, a zlikwidowane w 1945 roku przez władze komunistyczne.

W dobie gospodarki feudalnej i pańszczyźnianego wyzysku, Stanisław Staszic udowodnił, że każdy obywatel, bez względu na status społeczny, jest zdolny poprzez pracę być użytecznym dla rozwoju własnego i ojczyzny. Członkowie TRH, przeważnie chłopi, zostali uwolnieni od pańszczyzny, uzyskali prawo czynszowe do ziemi i budynków.

Działalność Towarzystwa była oparta na zasadach zrzeszania się, samorządu i wzajemnej pomocy, jak pomoc ogniowa, kasa pożyczkowo-oszczędnościowa, dom chorych, pomoc dla osób starszych i sierot, 5 szkół elementarnych oraz fundowania stypendiów dla najzdolniejszej młodzieży. Fundusze na te cele, jak też na zakup ziemi w celu powiększenia obszaru fundacji, pochodziły z opłat czynszowych oraz dochodów z lasów, tartaku, młynów, cegielni i innych, pozostających w bezpośrednim zarządzie Towarzystwa.

Stanisław Staszic zmarł w Warszawie 20 stycznia 1826 roku. Jego pogrzeb, który odbył się 24 stycznia, przerodził się w narodową manifestację. Wzięło w nim udział kilkadziesiąt tysięcy warszawiaków.

Po śmierci majątek Staszica – zgodnie z jego wolą – przeznaczono na dom zarobkowy dla ubogich oraz szpital Dzieciątka Jezus i Marcinkanek, a także Instytut Głuchoniemych.

W dobie wszechobecnego konsumpcjonizmu i komercjalizacji warto przypomnieć Stanisława Staszica, który swoim formatem niewątpliwie przekraczał ramy swojej epoki, a i teraz, w XXI wieku jest on postacią żywą i godną naśladowania.

Zarząd TRH


Zobacz też:

TRH w Senacie RP

TRH w Senacie RP

LubieHrubie na Instagramie