Wywiad z prezesem TRH Jerzym Krzyżewskim o Burmistrzu m. Hrubieszów Stanisławie Lecewiczu

Prezes Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego p. Jerzy Leopold Krzyżewski, dysponuje wielką wiedzą na temat historycznych wydarzeń hrubieszowskich. Wcześniej na LubieHrubie przybliżyłem działalność dwóch pierwszych burmistrzów naszego miasta, o kolejnym przedwojennym Stanisławie Lecewiczu wolałem przeprowadzić wywiad z tym, który pisze wiele w Biuletynie TRH, wydaje książki dotyczące naszej „Małej Ojczyzny”.

Reklamy

 

Wywiad z prezesem TRH Jerzym Krzyżewskim o Burmistrzu m. Hrubieszów Stanisławie Lecewiczu!

 

mak – W Biuletynie TRH, wydanego w 2008 r. jako nr 3-4 przedstawił pan wielce zasłużonego, ale i tragicznego Burmistrza Miasta Hrubieszowa p. Stanisława Lecewicza, mam nadzieję, że i dla czytelników lubiehrubie przypomni pan tego niezwykle pracowitego i walecznego człowieka?

J.K. – Tak to prawda prezentacja odbyła się pod tytułem „Stanisław Lecewicz – Legionista, Burmistrz Hrubieszowa, członek Armii Krajowej, więzień Orianienburga i Oświęcimia”.

 

To może kilka zdań o Jego młodości?

– Stanisław Teodor Leszczyc Lecewicz syn Jana i Emilii z Tomaszewskich urodził się 27.10.1892 r. w miejscowości Wielkie powiat Lubartów. Dziadek Stanisława – Jen Lecewicz walczył w powstaniu styczniowym w 1983/64 roku, więc miał dobrą podbudowę patriotyczną. Po ukończeniu szkoły podstawowej młody Lecewicz dalsze nauki pobierał w Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Lublinie, które ukończył w 1911 r. Studia podjął w Akademii Rolniczej w Dublanach w woj. lwowskim.

 

Podobno nie tylko uczył się?

– Tam zetknął się z ruchem strzeleckim, który przerodził się w Związek Strzelecki. Lecewicz wstępując do „Strzelca” przybrał pseudonim „Leszczyc”.

 

Wybuchła I Wojna Światowa i…?

– Po ukończeniu Akademii w Dublanach wrócił do Lubartowa i podjął pracę jako gorzelnik w Kąkolewnicy i Samoklęskach. Legiony Polskie w dniu 5.08.1915 r. wkroczyły do Lubartowa i zatrzymały się na odpoczynek. W tym czasie Lecewicz otrzymał od ojca konia „Orkana” i w dn. 10.08. zaciągnął się ochotniczo do I Pułku Ułanów rtm. Władysława Beliny – Prażmowskiego. Z tym pułkiem uczestniczył w Kampanii Wołyńskiej i w wielu bitwach m.in. pod Styrem, Stochodem, Serechowiczami, Gałęzią i Grodkiem. W bitwie pod Maniewiczami 1.11.1916 r. został ranny w lewą nogę. Do Legionów wrócił po rekonwalescencji 25.02.1917 r.

 

Takie są losy żołnierza szczególnie w trakcie wojny, co dalej się działo?

– Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 r. został internowany w Szczypiornie. Po uwolnieniu w grudniu 1917 r. wstąpił do P.O.W. i wziął udział w rozbrajaniu okupantów w 1918 r.

 

Ledwo skończyła się okrutna wojna, a tu atak bolszewickiej Rosji na nasz kraj, co na to nasz przyszły Burmistrz?

– Z chwilą wybuchu wojny polsko-bolszewickiej Lecewicz wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego, przydzielony do 12 Pułku Ułanów stacjonującego wówczas w Zamościu. Po zakończeniu skutecznych działań wojennych powrócił do pracy w administracji.

 

Nie został w wojsku, podjął prace na ważnych stanowiskach, aż w końcu?

– Z dniem 1 lipca 1930 r. objął stanowisko Burmistrza Miasta Łęcznej skąd w 1933 r. przeszedł na równorzędne stanowisko Burmistrza Miasta Hrubieszowa. Oprócz pracy wynikającej z tej posady był bardzo aktywny, m.in. został wybrany Prezesem Okręgu Związku Strzeleckiego. Za jego kadencji został wybudowany w Hrubieszowie „Dom Strzelca” według projektu inż. Alubela, który po remontach służy do dzisiaj, obecnie jako Biblioteka.

Po śmierci Piłsudskiego, w dn. 23.05.1935 r. w Hrubieszowie powstał Miejski Komitet Uczczenia Pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego, reprezentujący kilkadziesiąt organizacji społecznych oraz wszystkie warstwy, wyznania i narodowości, który powziął uchwałę oddania Wodzowi czci przez budowę żywych Pomników. M.in. dokończono i urządzono Szkołę Powszechną im. Józefa Piłsudskiego w Hrubieszowie (koło koszar). Z inicjatywy Lecewicza została wmurowana pamiątkowa tablica poświęcona Marszałkowi Piłsudskiemu na budynku Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Hrubieszowie. 

Jako Burmistrz Miasta brał udział w dn. 23.10.1936 r. w uroczystości poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego pod gmach Wydziału Powiatowego w Hrubieszowie. Od 1936 r. – pierwszej rocznicy śmierci Marszałka J. Piłsudskiego organizowane były przez Lecewicza coroczne uroczystości rocznicowe, mające bardzo patriotyczny charakter.

 

Niestety, rozpoczęła się II Wojna Światowa?

– W dn. 12.09.1939 r. Stanisław Lecewicz mianowany został komisarycznym starostą powiatu hrubieszowskiego.  Lecz chwilą wkroczenia okupantów niemieckich do Hrubieszowa został aresztowany i zesłany do obozu koncentracyjnego w Oranienburgu. Dzięki staraniom rodziny udało się go wykupić z obozu. Wrócił do Hrubieszowa 29.07.1940 r. Razem z synem Jerzym włączył się do pracy konspiracyjnej w Armii Krajowej. Po wpadce archiwum komendanta hrubieszowskiego Obwodu AK „Anioła” w maju 1943 r. ponownie został aresztowany pod koniec czerwca wraz z synem i w lipcu wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. W maju 1944 r. rodzina otrzymała wiadomość z obozu o śmierci Stanisława Lecewicza.  Synowi udało się przeżyć obóz.

 

Czy za swoją postawę patriotyczno – społeczną był nagradzany?

– O ile mi wiadomo za działalność legionową i postawę obywatelską Stanisław Lecewicz odznaczony został:

Srebrnym Krzyżem Zasługi (dwukrotnie)

Krzyżem Niepodległości 9.10.1935 r.

Krzyżem Walecznych z okuciem

 

Odznakami:

I Brygady Legionów Polskich ”Za wierną służbę”

Pamiątkową Odznaką Internowania w Szczypiornie

 

Dziękuję za szczegółowe przybliżenie tego wielce zasłużonego i patriotycznego z dramatycznym końcem życia Człowieka i liczę na kontynuowanie prezentacji swojej wielkiej wiedzy o dziejach, jakie wydarzyły się na „Ziemi Hrubieszowskiej”.

 


Wywiad i opracowanie – Marek A. Kitliński (mak)

Zdjęcia, skan – ze wspomnianego Biuletynu TRH i własne.