21 czerwca 2024

Prawo: Fikcyjne zatrudnienie

Umowa o pracę to podstawowy i najbardziej chroniący prawa pracownika sposób wykonywania zatrudnienia.

Reklamy

Ustawodawca i orzecznictwo sądów, w tym Sądu Najwyższego, wskazują na prymat umowy o pracę. Nie jest dozwolone zawierania umów cywilnoprawnych tam, gdzie spełniane są warunki do zawarcia umów, o jakich stanowi kodeks pracy. 

Państwowy Inspektor Pracy ma prawo występowania, w imieniu pracownika, do sądu pracy o ustalenie  istnienia stosunku pracy, jeżeli w wyniku kontroli okaże się, że dana relacja, nazwana przez strony np. zleceniem faktycznie odpowiada przesłankom umowy o pracę. Prawo wystąpienia z pozwem przysługuje również osobie, która nie jest pracownikiem, ale wykonuje zatrudnienie na zasadach takich jak pracownik. 

Reklamy

Czytaj: Porady prawne: Prawo do zasiłki pogrzebowego

Przyjmuje się, że charakterystycznymi cechami stosunku pracy jest:  odpłatne, osobiste wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod kierownictwem pracodawcy (podporządkowanie), w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Przy czym zwykle to podporządkowanie i osobiste wykonywanie pracy cechuje umowę o pracę. Dla odróżnienia umowa zlecenia może być realizowana nieosobiście, przez osoby trzecie, jeżeli umowa tego nie wyklucza i nie ma w niej podporządkowania – zleceniobiorca, może wykonywać swoje czynności, jak chce, gdzie chce i kiedy chce. 

Reklamy

Zauważyć jednak należy, że nie w każdym przypadku zawarcia na piśmie umowy i nazwanie ją umową o pracę skutkować będzie uznaniem istnienia stosunku pracy. Sąd Najwyższy dopuszcza, bowiem dokonywanie przez ZUS oceny ważności czynności prawnych, sprawdzanie czy nie są to czynności pozorne, sprzeczne z prawem i z zasadami współżycia społecznego  czy też mające na celu obejście przepisów prawa.

Czytaj: Prawo: Renta rodzinna dla dziecka

W praktyce w wyniku kontroli ZUS, może stwierdzić, że nie istnieje obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznych emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu. Zwykle zdarza się tak przy kontroli: zasiłków chorobowych, zasiłków macierzyńskich, zasiłków opiekuńczych czy też rehabilitacyjnych, czyli wszędzie tam, gdzie ZUS ma obowiązek wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych. 

Bardzo często weryfikowane są umowy o pracę, jeżeli:

  • zawierane z kobietami w ciąży, 
  • w których ustalane są wyższe, niż przeciętne wynagrodzenia za pracę, 
  • zawieranie wielu umów, w tym samym czasie, 
  • jeżeli w niedługim czasie po zawarciu umowy dochodzi do zdarzenia ubezpieczeniowego np. choroby,
  • występują długie, albo następujące po sobie okresy wypłaty zasiłków. 

Zobacz: Prawo: Becikowe na nastolatka?

W toku kontroli organ rentowy bada nie tylko dokumentację związaną z nawiązaniem zatrudnienia: umowę o pracę, zakres czynności, kwestionariusz osobowy, zaświadczenie lekarskie o braku przeciwskazań do wykonywaniu pracy,  szkolenie BHP, ale również dokumenty, materiały wytworzone przez pracownika w toku wykonywanych obowiązków pracowniczych. Sposób potwierdzania obecności, w pracy, sposób sprawowania kontroli nad pracownikiem i inne okoliczności mogące potwierdzić fakt wykonywania pracy. 

W sytuacji wydania niekorzystnej dla pracownika decyzji, pracownik powinien odwołać się do Sądu Ubezpieczeń Społecznych i zgłosić dowody na potwierdzenie wykonywania pracy np. dowody z zeznań świadków (współpracowników, kontrahentów, klientów), którzy potwierdzą, że dana osoba pracowała na określonym stanowisku. Ważne może być skonsultowanie sprawy z adwokatem, albo radcą prawnym, którzy pomogą zebrać odpowiedni materiał dowodowy. 

­Zobacz też:

Prawo: Przepadek pojazdu za jazdę w stanie nietrzeźwości

Zerknij na Instagram →

prawniczka Teresa Dąbek 

Stowarzyszenie Inicjatyw Wschodnich w Hrubieszowie

www.dabekkusik.pl

stowarzyszeniesiw.pl